Rozpoznawanie rybitwy rzecznej i popielatej - część 2
Do publikacji tego artykułu skłoniła nas stosunkowo niewielka wykrywalność rybitwy popielatej na polskim wybrzeżu, jak również wyraźne problemy z rozpoznawaniem w terenie podobnych do siebie rybitw: rzecznej Sterna hirundo, popielatej Sterna paradisaea, a w skrajnych przypadkach i trudnych warunkach terenowych także rybitwy białoczelnej Sterna albifrons.
Rybitwy rzeczne i popielate w szatach młodocianych sprawiają jeszcze większe problemy identyfikacyjne niż ptaki dorosłe. Zapraszamy Was na drugą część świetnego, bogato ilustrowanego artykułu o identyfikacji rybitw autorstwa Michała Skakuja.
UBARWIENIE RYBITW
Ptaki młode
Tabela 5: Ubarwienie rybitw młodych - "siedzących"
| Rybitwa popielata | Rybitwa rzeczna | Uwagi | |
| Głowa | ostro odcięte białe czoło, "krótka czapeczka", oko na ciemnym tle, niewyodrębniające się z czarniawej maseczki | jasne czoło często z beżowym nalotem, "długa czapeczka", oko często podkreślone białawym "podbiciem | Kształt czerni zależny od ułożenia głowy. Jasne "podbicie oka" u rzecznej czasem słabo widoczne! |
| Dziób | zazwyczaj cały czarniawy, jedynie u młodszych ptaków nasada pomarańczowa | pomarańczowy, jedynie koniec oraz brzegi czarniawe | zmienne, mogą wyglądać podobnie! |
| Lotki L1 | długie, generalnie barwy reszty skrzydła | długie, nieco ciemniejsze niż reszta skrzydła | zależne od oświetlenia! |
| Smuga na skrajnej L1 | szarawa, zazwyczaj węższa od stosiny, lotka czystobiała | czarniawa, szersza niż biała stosina, lotka szarawa | Widoczność zależna od układu skrzydła! |
| Małe pokrywy | ciemny, niezbyt kontrastowy pas tuż pod barkówkami | ciemny, kontrastowy, pas tuz pod barkówkami | może być zakryty przez barkówki! |
| Wzór na pokrywach | nieco bardziej kontrastowy z beżowym nalotem | bardziej jednolity wzór, szary w odcieniach | Zmienny wzór, może wyglądać podobnie! |
| Nogi | brudnoczerwonawe do czarniawych | brudnopomarańczowe do blado brązowych |
.jpg)
Rys. 6: Porównanie młodych rybitw siedzących na ziemi (rys. Michał Skakuj)
Fot. 11: Młoda rybitwa rzeczna; ujście Wisły (fot. Mateusz Matysiak)
Fot. 12: Młoda rybitwa rzeczna; ujście Wisły (fot. Mateusz Matysiak)
Fot. 13: Młoda rybitwa rzeczna; Krynica Morska (fot. Mateusz Matysiak)
Fot. 14: Młoda rybitwa popielata (fot. Michał Polakowski)
Fot. 15: Młoda rybitwa popielata (fot. Zbigniew Kajzer)
Tabela 6: Ubarwienie rybitw młodych - w locie
| Rybitwa popielata | Rybitwa rzeczna | Uwagi | |
| Głowa | czarniawa "krótka czapeczka", ale małe białe czoło | czarniawa "długa czapeczka", ale większe białawe czoło | zmienne, zależne od oświetlenia! |
| Dziób | zazwyczaj wydaje się cały ciemny | zazwyczaj wyraźnie jasna, pomarańczowa nasada | zmienne, mogą wyglądać podobnie! |
| Lotki L1 z wierzchu | dłoń jaśniejsza z ciemnymi końcami skrajnych 4-6 L1 | dłoń wydaje się prawie jednolicie ciemna | zależne od oświetlenia! |
| Lotki L2 z wierzchu | pas jaśniejszy lub w kolorze pokryw | cienki pas wyraźnie ciemniejszy od pokryw | L2 mogą być całkowicie zakryte przez DP! |
| Najjaśniejsze pole skrzydła | L2 i wew. L1 szczególnie przy nasadzie skrzydła tworzą "efekt trójpalczatki", jasny trójkąt L1 i L2 | DP, SP i centralna część skrzydła - ciemno obramowane | uwaga na przykrywanie L2 przez DP przy pewnym układzie skrzydła! |
| Lotki L1 od spodu | ciemne końce 4-8 L1 tworzą szeroki pas, wszystkie L1 prześwitujące | ciemne końce 4-8 L1 tworzą szeroki pas, tylko wew. lotki prześwitują | przy pewnym oświetleniu bardzo podobne! |
| Lotki L2 od spodu | pas jaśniejszy lub w kolorze pokryw, wszystkie L2 wyraźnie prześwitujące jak L1 | pas wyraźnie ciemniejszy od pokryw podskrzydłowych i wewn. L1 (okienko) | różnice lepiej widoczne przy oświetleniu skrzydła od góry |
| "Okienko" wew. L1 | nie | tak |
Rys. 7: Porównanie młodych rybitw w locie: rzecznej (u góry) i popielatej (u dołu) (rys. Michał Skakuj)
Fot. 16: Młoda rybitwa rzeczna; ujście Wisły (fot. Michał Skakuj)
Fot. 17: Młoda rybitwa rzeczna; rez. Ptasi Raj (fot. Michał Skakuj)
Fot. 18: Młoda rybitwa rzeczna; ujście Wisły (fot. Michał Skakuj)
Fot. 19: Młoda rybitwa rzeczna; ujście Wisły (fot. Michał Skakuj)
Fot. 20: Młoda rybitwa rzeczna; ujście Wisły (fot. Michał Skakuj)
Fot. 21: Młoda rybitwa popielata (fot. Zbigniew Kajzer)
Fot. 22: Młoda rybitwa popielata (fot. Zbigniew Kajzer)
Fot. 23: Młoda rybitwa popielata (fot. Zbigniew Kajzer)
Fot. 24: Młoda rybitwa popielata (fot. Zbigniew Kajzer)
Fot. 25: Młoda rybitwa popielata (fot. Sergiusz Niziński)
Fot. 26: Młoda rybitwa popielata (fot. Sergiusz Niziński)
Rys. 8: Zmienność ubarwienia skrzydeł młodych rybitw: popielatej (z lewej) i rzecznej (z prawej) (rys. Michał Skakuj)
Czy rybitwa białoczelna może być podobna do rybitwy rzecznej lub popielatej?
Na koniec chciałbym zwrócić uwagę na powierzchowne podobieństwo części młodych rybitw białoczelnych do młodych popielatek. Osobniki takie maja dość podobnie ubarwione skrzydło z najjaśniejszym pasem L2 oraz wewn. L1. Inne natomiast maja L2 ciemniejsze, co upodabnia je do rybitw rzecznych. Może to prowadzić do pomyłek, jednak przy kompletowaniu reszty zestawu cech, charakterystyczna sylwetka (krótki ptak z duża głową oraz dość krótkimi skrzydłami) oraz wielkość rybitwy białoczelnej winna rozwiać wszelkie wątpliwości (patrz fotografie).
Fot. 27: Młoda rybitwa białoczelna (fot. Michał Skakuj)
Fot. 28: Młoda rybitwa białoczelna (fot. Michał Skakuj)
Fot. 29: Młode rybitwy białoczelne w towarzystwie rybitw czubatych i rybitw rzecznych; ujście Wisły (fot. Michał Skakuj)
Tekst, tabele i tablice: Michał Skakuj
Zdjęcia: Anonim - do ustalenia (fot. 1), Sławomir Karpicki, Zbyszek Kajzer (www.clanga.com fot. 10, 15, 21-24), Mateusz Matysiak (fot. 3, 12-14), Segiusz Niziński (fot. 25, 26), Michał Polakowski (fot. 7, 14), Michał Skakuj (6, 7-9, 16-20, 27-29), Michał Skapski (fot. 2, 4), Andrzej Wąsik (fot. 5).
Komentarze
15.09.2010 8:55:09Wielkie dzięki za całość - przypomnienie rozpoznawania gatunków. Oby więcej takich artykułów na birdwatching.pl.
15.09.2010 21:57:40Jak dla mnie jedyną łatwo zauważalną różnicą jest długość nóg.
Dobrze, że nie mieszkam na wybrzeżu ;)
Ciekawy artykuł i faktycznie więcej by się przydało. Np. o pokrzewkach (gajówka/pierwiosnek/piecuszek itp.) i sikorach ubogich oraz czarnogłówek. Chyba że takie już istnieją a nie wiem?
16.09.2010 14:47:46Rozpoznawanie czarnogłówki i szarytki umieszczone jest w Kwartalniku OTOP "Ptaki"
pod tym linkiem:
http://www.otop.org.pl/kat_55_821_823_826/Nr_1_07.html
wystarczy pobrać.
16.09.2010 15:21:56to jeszczcie ,,rozpracujcie" błotniaki i świergotki to będzie ok. Przy okazji nieśmiały apel do Michała, może właśnie zrobić dodatkowe odcinki odnośnie tych gatunków - tak jak to było podczas prezentacji na Piknikach?
16.09.2010 15:38:28Ja proponuję pisać artykuły o gatunkach na tyle trudnych, że wiedza ze zwykłych przewodników nie wystarcza.
Np. uważam, że właśnie młode rybitwy są zazwyczaj traktowane po macoszemu.
16.09.2010 23:39:48Maćku, błotniaki? Wprawdzie to nie są całe wykłady ale jest trochę ilustracji i zdjęć. Proszę bardzo :)
http://pygargus.pl/blotniaki
16.09.2010 23:48:45no to podstawy, mnie bardziej chodziło o rozpoznawanie samiczek w różnych szatach :)
17.09.2010 0:41:56ależ ja nie pisze niczego nowego! Wszystko to jest w już pokazane w rozlicznych kluczach terenowych. Ja tylko staram się przekazać te wiedzę w taki sposób aby jak najwięcej osób zauważyło różnice i zaczęło faktycznie patrzeć na ptaki a nie tylko starać się je nazwać. Ja tylko sobie rysuje i staram się pokazać to co ja widzę w sposób taki aby pomagał uczyć się ptaków... ale notuje o czym chcielibyście Państwo poczytać
21.09.2010 16:08:29I proponuję zebrać te wszystkie notatki i wydać w postaci książkowej. Właśnie w takiej postaci, no może zapiski na fotografiach bardziej czytelne :-).